De meeste commerciële voertuigen van meer dan 3,5 ton moeten verplicht een tachograaf gebruiken om de rij- en rusttijden bij te houden. Als je er geen hebt terwijl dat wel moet, kan dat tot zware boetes leiden (oplopend tot wel € 4.400 per overtreding). In bepaalde gevallen is het echter mogelijk om een vrijstelling voor de tachograaf te krijgen, wat betekent dat de vrachtwagen of bestelbus niet met een tachograaf hoeft te worden uitgerust.
Let op: Met de invoering van het Mobility Package en de nieuwe Smart Tacho 2-regels veranderen de eisen voor internationaal transport. Vanaf 1 juli 2026 geldt de tachograafplicht bijvoorbeeld al voor voertuigen vanaf 2,5 ton bij internationale ritten.
Ben je benieuwd of jouw voertuig op dit moment in aanmerking komt voor vrijstelling? Lees verder voor de volledige en actuele lijst met vrijstellingen.
Nationale tachograafvrijstellingen in Nederland
In Nederland gelden bepaalde nationale vrijstellingen van de tachograafplicht, voornamelijk op basis van artikel 13 van EU-verordening 561/2006. Deze vrijstellingen hebben te maken met de aard van het werk en het gebruik van het voertuig. Aanvragen en controle vallen onder de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste vrijstellingen die momenteel in Nederland gelden:
- Overheidsvoertuigen. Voertuigen die eigendom zijn van de overheid of door de overheid gehuurd worden voor niet-commercieel wegvervoer en die niet concurreren met commerciële vervoersbedrijven.
- Landbouw en visserij (100 km). Voertuigen die binnen een straal van 100 km van de bedrijfslocatie worden gebruikt door bedrijven in de landbouw, tuinbouw, bosbouw, veeteelt of visserij (inclusief hoveniers).
- Trekkers. Land- en bosbouwtrekkers die gebruikt worden voor veldwerk binnen een straal van 100 km van de geregistreerde vestiging.
- Vervoer eigen materiaal (ambachtslieden). Vrachtwagens tot 7,5 ton die materialen, apparatuur of machines vervoeren die de bestuurder nodig heeft voor zijn werk (bijvoorbeeld in de bouw). Voorwaarde: het rijden mag niet de hoofdactiviteit zijn en moet plaatsvinden binnen een straal van 100 km.
- Postbezorging. Vrachtwagens tot 7,5 ton die door postbedrijven worden gebruikt binnen een straal van 100 km (mits rijden niet de hoofdtaak is).
- Lesvoertuigen. Voertuigen die worden gebruikt voor rijlessen en examens (niet voor commercieel vervoer).
- Nutsbedrijven. Voertuigen die worden ingezet voor rioolonderhoud, elektriciteit, gas, water, afvalinzameling, telecommunicatie of bescherming tegen overstromingen.
- Speciaal vervoer:
- Circus- en kermismateriaal
- Geld- en waardetransporten
- Ophalen van melk op boerderijen
- Vervoer van dierlijk afval (niet bestemd voor consumptie)
- Hubgebieden. Voertuigen die uitsluitend rijden binnen havens of spoorterminals (binnen een straal van 5 km).
Deze vrijstellingen zijn bedoeld voor specifieke sectoren en situaties. Voor de meest actuele voorwaarden en interpretaties is het raadzaam om de informatie van de ILT te raadplegen.
Internationale tachograaf vrijstellingen
Naast de nationale regels gelden er ook internationale tachograafvrijstellingen in alle EU-lidstaten, plus Zwitserland, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Deze vrijstellingen worden omschreven in artikel 3 van Verordening (EG) nr. 561/2006 en hebben betrekking op specifieke voertuigtypen en gebruikssituaties.
De volgende categorieën zijn vrijgesteld van de tachograafplicht:
- Voertuigen met een maximumsnelheid van 40 km/u.
- Voertuigen die eigendom zijn van of gehuurd worden door de overheid en gebruikt worden voor officiële diensten zoals brandweer, politie en openbare veiligheid.
- Voertuigen die worden gebruikt in noodsituaties of bij reddingswerkzaamheden.
- Gespecialiseerde voertuigen voor medische doeleinden.
- Voertuigen die circus- of kermismateriaal vervoeren.
- Voertuigen die worden gebruikt voor rijlessen en -examens.
- Voertuigen die worden beproefd met het oog op de technische ontwikkeling, reparatie of onderhoud, of nieuwe of vernieuwde voertuigen die nog niet in gebruik zijn genomen.
- Niet-commerciële transportvoertuigen van minder dan 7,5 ton.
- Bedrijfsvoertuigen die als klassieker worden beschouwd en die voor niet-commerciële doeleinden worden gebruikt.
In artikel 3 van Verordening (EG) nr. 561/2006 vind je de meest nauwkeurige en actuele lijst van internationale vrijstellingen.
Voorkom boetes voor onjuist tachograaf gebruik met LINQO
Boetes voor verkeerd gebruik van de tachograaf kunnen hoog oplopen en er wordt streng gecontroleerd door de autoriteiten. Om boetes te voorkomen is het van cruciaal belang dat je de gegevens van je digitale tachograaf nauwkeurig en op tijd bijhoudt. Met de tachograafbeheeroplossing van LINQO worden het massageheugen en de chauffeurskaart automatisch op afstand uitgelezen. Handmatig downloaden en gemiste deadlines zijn niet meer nodig.
Het systeem is ook perfect voor nauwkeurige routeplanning, efficiënte salarisadministratie en snel databeheer van rij- en rusttijden. Zo bespaar je tijd op gegevensverwerking, verminder je het aantal menselijke fouten en houd je je moeiteloos aan de regels. LINQO biedt een betrouwbare, hands-off benadering die wagenparkbeheerders gemoedsrust geeft.
Veelgestelde vragen over de tachograafvrijstelling
Geldt de vrijstelling ook voor bestelauto’s met aanhanger?
Ja, maar let goed op het totaalgewicht. Als de Toegestane Maximum Massa (TMM) van het voertuig en de aanhanger samen boven de 3.500 kg uitkomt, is een tachograaf verplicht. Uitzondering: als je onder een van de vrijstellingen valt (bijvoorbeeld een hovenier die binnen 100 km werkt), kan de vrijstelling alsnog gelden.
Wat verandert er in 2026?
Vanaf 1 juli 2026 moeten ook voertuigen tussen de 2,5 en 3,5 ton die internationaal rijden, verplicht een tachograaf hebben. Voor puur binnenlands vervoer onder de 3,5 ton blijven de vrijstellingen in de meeste gevallen gelden.
Hoe hoog is de boete voor het ontbreken van een tachograaf?
Als je verplicht bent een tachograaf te gebruiken en deze ontbreekt, bedraagt de boete in Nederland € 4.400. Ook voor het niet correct gebruiken van de tachograaf (bijvoorbeeld verkeerde registratie of manipulatie) kunnen hoge boetes worden opgelegd.
